Czy komornik może zająć samochód, który ma współwłaściciela?

Współwłasność samochodu staje się dość skomplikowaną kwestią, gdy wobec jednego z właścicieli toczy się postępowanie egzekucyjne. Wówczas wokół sytuacji narasta wiele wątpliwości i pytań. Czy komornik może zająć samochód, który ma współwłaściciela? Jak to wygląda w praktyce? Przyjrzyjmy się wszystkim najważniejszym zagadnieniom. 

Czym jest współwłasność samochodu? Wyjaśnienie

Współwłasność samochodu oznacza, że prawo własności do pojazdu przysługuje jednocześnie więcej niż jednej osobie. Każdy współwłaściciel ma określony udział w aucie. Taki model własności najczęściej występuje przy wspólnym zakupie pojazdu, darowiźnie lub dopisaniu drugiej osoby do dowodu rejestracyjnego. 

Każdy współwłaściciel ma prawo korzystać z samochodu w takim zakresie, jaki da się pogodzić z prawami pozostałych współwłaścicieli. 

Co ważne, jako współwłasność samochodu nie zawsze nazywamy sytuację, w której kilka osób korzysta z samochodu. Znaczenie ma prawo własności do auta, wobec czego auto może mieć jednego właściciela, ale być używane przez kilka osób (np. przez inne osoby w gospodarstwie domowym).

Czy komornik zajmie samochód z współwłaścicielem?

Komornik może zająć samochód, który ma współwłaściciela. Sposób i zakres takiego zajęcia są jednak dość ograniczone, a egzekucja dotyczy wyłącznie udziału dłużnika w pojeździe. Drugi współwłaściciel zachowuje swoje prawa własności i nie odpowiada za cudze zobowiązania.

Komornik każdorazowo ocenia, czy egzekucja z udziału w samochodzie jest realna i opłacalna. Przy pojazdach o niewielkiej wartości lub intensywnie użytkowanych przez drugiego współwłaściciela, egzekucja bywa w praktyce rzadko stosowana. Dodatkową przeszkodą jest fakt, że sam udział, a nie całe prawo własności, nie jest zbyt atrakcyjną opcją dla potencjalnych nabywców. 

Czy komornik może zająć całe auto, a nie tylko udział?

Egzekucja komornicza z samochodu może dotyczyć wyłącznie udziału należącego do dłużnika. Komornik nie ma prawa prowadzić egzekucji z majątku osoby trzeciej, która nie odpowiada za dług.

W rzeczywistości sytuacja jest nieco bardziej skomplikowana. Samochód jest rzeczą niepodzielną, toteż ze względów praktycznych komornik może dokonać zajęcia całego pojazdu jako przedmiotu, mimo że formalnie egzekucja obejmuje jedynie udział dłużnika.

Jeżeli dojdzie do sprzedaży auta, komornik ma obowiązek rozliczyć współwłaścicieli z uzyskanej kwoty. Część odpowiadająca udziałowi osoby niezadłużonej powinna zostać jej wypłacona.

Na czym polega zajęcie udziału w samochodzie?

Zajęcie udziału w aucie nie polega na fizycznym wydzieleniu fragmentu pojazdu. Komornik dokonuje zajęcia poprzez sporządzenie protokołu i wpisanie informacji o zajęciu do dokumentacji egzekucyjnej. Od tego momentu dłużnik nie może swobodnie rozporządzać swoim udziałem, np. sprzedać go lub obciążyć innym zobowiązaniem. 

Zajęcie udziału nie powoduje automatycznego odebrania samochodu współwłaścicielom. Zazwyczaj auto może być nadal użytkowane, o ile nie dochodzi do działań zmierzających do ukrycia lub uszkodzenia przedmiotu egzekucji. Wyjątek stanowią przypadki, gdy komornik uzna, że istnieje ryzyko utraty wartości pojazdu i decyduje się na jego zabezpieczenie. 

Czy współwłasność chroni samochód przed komornikiem?

Współwłasność samochodu może istotnie wpłynąć na sposób prowadzenia egzekucji, jednak nie daje pełnej ochrony przed komornikiem. Istotne jest to, kiedy współwłasność została ustalona. Jeżeli stało się to już w trakcie egzekucji, to komornik lub wierzyciel mogą zakwestionować taką czynność jako dokonaną w celu utrudnienia egzekucji. 

Co może zrobić drugi współwłaściciel samochodu?

W pierwszej kolejności warto jak najszybciej ustalić zakres zajęcia. Drugi współwłaściciel powinien sprawdzić, czy komornik zajął wyłącznie udział dłużnika, czy też podjął czynności wobec całego pojazdu jako przedmiotu egzekucji. Szybki kontakt z komornikiem pozwala uniknąć nieporozumień i niepotrzebnych działań.

Jeżeli komornik podejmuje czynności wykraczające poza udział dłużnika, współwłaściciel może złożyć skargę na czynności komornika. Pismo powinno jasno wskazywać, że współwłaściciel nie odpowiada za dług i posiada własny udział w samochodzie. Po pozytywnym rozpatrzeniu skargi, zajęcie udziału osoby niezadłużonej zostanie cofnięte. 

Wykupienie udziału dłużnika – czy ochroni auto?

Jeśli sytuacja finansowa na to pozwala, drugi współwłaściciel może rozważyć wykupienie udziału dłużnika. Po nabyciu pełnej własności samochodu egzekucja z tego składnika majątku staje się bezpodstawna, ponieważ pojazd nie jest już własnością dłużnika. To rozwiązanie bywa stosowane szczególnie wtedy, gdy auto ma dużą wartość użytkową dla współwłaściciela.

Najczęściej zadawane pytania

Źródła:

• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-cywilny-16785996/art-195
• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu19640160093