Firmy windykacyjne w Polsce – jak działają i jakie mają uprawnienia?

Kontakt z firmą windykacyjną może dotyczyć każdego, kto posiada opóźnienia w spłacie zobowiązań. Dla wielu osób wciąż pozostaje jednak niejasne, jak dokładnie działają firmy windykacyjne w Polsce i jakie są ich uprawnienia. Postanowiliśmy przyjrzeć się tej kwestii, aby rozwiać wszelkie pojawiające się wątpliwości. 

Jak działają firmy windykacyjne w Polsce?

Firmy windykacyjne w Polsce zajmują się odzyskiwaniem należności na rzecz wierzycieli. Działania mają na celu doprowadzenie do dobrowolnej spłaty długu lub, w ostateczności, przygotowanie sprawy do dalszych kroków prawnych. Co ważne, firmy windykacyjne nie są organami państwowymi – działają jedynie w granicach prawa cywilnego.

W niektórych przypadkach to firma windykacyjna kupuje dług i staje się nowym wierzycielem. Takie przeniesienie długu nazywa się cesją wierzytelności i pozwala pierwotnemu wierzycielowi odzyskać część kwoty znacznie szybciej. 

Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego, dłużnik powinien zostać poinformowany, kto i na jakiej podstawie dochodzi należności. Nie może więc dojść do sytuacji, w której w sprawę zaangażowana jest firma windykacyjna, ale osoba zadłużona o tym nie wie. 

Firma windykacyjna a komornik – jaka jest różnica?

I windykator, i komornik zajmują się odzyskiwaniem należności. Czy są to więc te same podmioty? Absolutnie nie. 

Firma windykacyjna jest prywatnym podmiotem i może jedynie nakłaniać dłużnika do dobrowolnej spłaty. Komornik jest natomiast funkcjonariuszem publicznym, który działa na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu. Po zakończeniu etapu sądowego może on prowadzić egzekucję, czyli zajmować konto bankowe, wynagrodzenie lub mienie dłużnika. Tych uprawnień nie posiada żaden windykator. 

Jakie uprawnienia mają windykatorzy?

Najważniejszym i w zasadzie podstawowym uprawnieniem windykatora jest możliwość kontaktowania się z dłużnikiem. Kontakt może mieć na celu poinformowanie o istnieniu długu, jego szczegółach oraz wezwania do dobrowolnej spłaty. W ramach kontaktu firmy windykacyjne mogą również negocjować z dłużnikiem warunki spłaty zobowiązania. 

Windykator może żądać spłaty, jednak nie oznacza to, że może ją wymuszać lub grozić zadłużonemu. Bezprawne jest również sugerowanie działań komornika, jeżeli nie zapadł wyrok sądu. Dopuszczalne jest natomiast informowanie o skutkach, takich jak naliczanie odsetek za opóźnienie lub skierowanie sprawy na drogę sądową. 

Uprawnienia informacyjne windykatorów

Dłużnik ma prawo żądać dokumentów potwierdzających istnienie długu, toteż windykator może je przekazać. Co więcej, firma windykacyjna ma prawo przekazywać dłużnikowi inne informacje – dotyczące wysokości zadłużenia (wraz z dodatkowymi kosztami), podstawy powstania długu, aktualnego wierzyciela oraz ewentualnej możliwości zawarcia ugody. 

Czego nie może robić firma windykacyjna?

Mimo iż firmy windykacyjne dążą do odzyskania należności, to nie mogą stosować przymusu ani naruszać praw osoby zadłużonej. Z tego powodu wykluczone są działania takie jak grożenie zajęciem mienia, wywieranie psychicznej presji, czy też stosowanie gróźb pośrednich.

Firmy windykacyjne w Polsce nie mogą podszywać się pod organy państwowe. Bezwzględnie zabronione jest sugerowanie, że windykator jest komornikiem, urzędnikiem sądowym lub funkcjonariuszem publicznym. Przekroczeniem uprawnień jest również używanie pism, pieczęci lub nazw łudząco podobnych do sądowych lub urzędowych.

Czy firma windykacyjna może informować innych o długu?

Dłużnik ma prawo do prywatności i ochrony danych osobowych. Naruszenie tych praw przez windykatora może skutkować odpowiedzialnością cywilną oraz administracyjną.

Firma windykacyjna nie może:

• informować sąsiadów, współpracowników lub pracodawcy o istnieniu długu,
• pozostawiać informacji o zadłużeniu w miejscach publicznych,
• ujawniać szczegółów zobowiązania podmiotom nieuprawnionym.

Co zrobić, gdy firma windykacyjna łamie prawo?

Jeżeli podejrzewasz, lub masz pewność, że firma windykacyjna łamie Twoje prawa, to nie pozostawaj biernym. Pierwszym krokiem powinno być udokumentowanie wszystkich nieprawidłowych działań. Dotyczy to zarówno korespondencji elektronicznej i listownej, jak i nagrań oraz danych świadków. 

Żądanie zmiany sposobu kontaktu

Dotyczy to sytuacji, w których kontakt ze strony windykatora ma charakter uporczywy, niejasny lub wywierający psychiczną presję. Dłużnik ma prawo żądać ograniczenia kontaktu do formy pisemnej. Takie żądanie warto złożyć mailowo lub listem poleconym, co pozwala lepiej kontrolować przebieg sprawy i zachować dowody.

Formalne wezwanie do windykatora

Dobrą opcją będzie złożenie formalnego wezwania do zaprzestania bezprawnych działań. W dokumencie, kierowanym do windykatora, należy wskazać występujące naruszenia i zażądać zmiany lub zaprzestania działań. Sporządzając pismo, należy powołać się na konkretną podstawę prawną. 

Skarga do innego podmiotu

Jeśli naruszenia mają charakter systemowy lub wyjątkowo rażący, to można rozważyć skargę na windykatora skierowaną do innych organów, np. do UOKiK, prezesa UODO lub miejskiego/powiatowego rzecznika konsumentów. Skargi te są bezpłatne i mogą skutkować postępowaniem administracyjnym wobec firmy windykacyjnej.

Skierowanie sprawy na drogę sądową

Opcję tą zaleca się przy poważnych naruszeniach i w sytuacjach, w których inne działania nie przyniosły skutku. Dłużnik może wytoczyć powództwo o naruszenie dóbr osobistych, a jednocześnie żądać zadośćuczynienia lub odszkodowania oraz domagać się zakazu dalszych bezprawnych działań. To właśnie tutaj kluczowe znaczenie będzie miała odpowiednia dokumentacja, o której wspominaliśmy na początku rozdziału. 

Najczęściej zadawane pytania