Jak bank oblicza zdolność kredytową i co bierze pod uwagę?

Zdolność kredytowa decyduje o tym, czy bank udzieli finansowania i na jaką kwotę. Sama wysokość zarobków nie decyduje o pozytywnej decyzji kredytowej, co dla wielu osób może okazać się niemałym zaskoczeniem. W tym artykule wyjaśniamy, jak instytucje bankowe obliczają zdolność kredytową, jakie czynniki wpływają na decyzję oraz co można zrobić, aby zwiększyć swoje szanse na otrzymanie kredytu. Czytaj dalej, aby poznać najważniejsze informacje! 

Jak bank oblicza zdolność kredytową?

Bank oblicza zdolność kredytową poprzez pryzmat tego, czy klient będzie w stanie regularnie spłacać raty wraz z odsetkami przez cały okres kredytowania. Niezwykle ważnym parametrem jest relacja miesięcznych zobowiązań do dochodu, czyli wskaźnik DTI (Debt-to-Income). Z tego powodu analizowane są m.in. miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego, liczba osób na utrzymaniu oraz bieżące obciążenia – kredyty, leasingi, czy karty kredytowe. 

Kolejnym elementem oceny jest historia kredytowa oraz scoring tworzony na podstawie danych z BIK i wewnętrznych modeli ryzyka banku. Instytucja sprawdza terminowość wcześniejszych spłat, liczbę aktywnych zobowiązań oraz częstotliwość składania wniosków kredytowych. W ten sposób oblicza się tzw. ryzyko kredytowe, czyli zagrożenie braku terminowej spłaty rat ze strony klienta. 

Jakie dochody bank bierze pod uwagę?

Banki akceptują różne źródła dochodu, oceniając je pod kątem stabilności, regularności oraz możliwości udokumentowania wpływów. Najwyżej oceniane są dochody stałe i przewidywalne, szczególnie przy długim okresie zatrudnienia lub współpracy. W zależności od polityki banku część wpływów może zostać uwzględniona tylko częściowo albo wymagać dłuższego okresu uzyskiwania dochodu.

Najczęściej analizowane są:

• wynagrodzenie z umowy o pracę,
• dochody z działalności gospodarczej,
• dochody z umowy zlecenia i umowy o dzieło,
• kontrakty B2B,
• emerytury i renty,
• premie, prowizje i dodatki do wynagrodzenia,
• dochody z wynajmu nieruchomości,
• dochody zagraniczne.

Jakie wydatki obniżają zdolność kredytową?

Wśród wydatków największy wpływ na obniżenie zdolności kredytowej mają aktywne kredyty i pożyczki. Każda rata zmniejsza kwotę dochodu dostępnego na spłatę nowego zobowiązania. Znaczenie mają także limity na kartach kredytowych oraz debety w koncie, nawet jeśli nie są wykorzystywane. Bank traktuje je jako potencjalne zadłużenie, które klient może uruchomić w dowolnym momencie. Przy analizie uwzględniane są również leasingi, raty za sprzęt elektroniczny, zobowiązania firmowe oraz poręczenia cudzych kredytów.

Zasada jest prosta: im wyższa suma bieżących zobowiązań względem dochodu, tym niższa zdolność kredytowa. Z tego powodu pod uwagę brane są również kwestie takie jak liczba osób na utrzymaniu, wysokość opłat mieszkaniowych, alimenty oraz regularne wydatki deklarowane we wniosku kredytowym. Część banków stosuje własne minimalne wartości kosztów życia przypisane do liczby domowników, niezależnie od rzeczywistych wydatków klienta – w zależności od sytuacji, może to zmniejszyć wynik oceny zdolności kredytowej lub zadziałać na korzyść klienta. 

Czy bank liczy zdolność kredytową inaczej przy kredycie hipotecznym?

Przy kredycie hipotecznym bank stosuje bardziej rygorystyczną analizę niż przy kredycie gotówkowym lub limicie odnawialnym. Wynika to przede wszystkim z wysokich kwot finansowania oraz długiego okresu spłaty, który często wynosi ponad 20 lat. Szczególne znaczenie ma nie tylko aktualna sytuacja finansowa klienta, ale również ryzyko pogorszenia tej sytuacji w dłuższej perspektywie czasu. Dlatego bank analizuje między innymi długość zatrudnienia, branżę, regularność wpływów oraz możliwość utrzymania spłaty rat przy zmianie warunków ekonomicznych.

Bank wykonuje także tzw. test zdolności przy podwyższonym oprocentowaniu. Oznacza to, że sprawdza, czy klient będzie w stanie spłacać kredyt również wtedy, gdy stopy procentowe wzrosną, a miesięczna rata stanie się wyższa niż obecnie. Ma to szczególne znaczenie przy kredytach opartych na zmiennym oprocentowaniu. Dodatkowo analizowana jest wartość nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu oraz relacja wysokości finansowania do wartości mieszkania lub domu, czyli wskaźnik LTV. Wszystkie te aspekty sprawiają, że wymagania kredytu hipotecznego są o wiele większe, niż przy innych produktach finansowych. 

Jak poprawić zdolność kredytową? Ile to trwa?

Poprawa zdolności kredytowej polega przede wszystkim na zmniejszeniu miesięcznych zobowiązań oraz zwiększeniu stabilności dochodów. Najszybszy efekt daje spłata aktywnych kredytów, pożyczek ratalnych i limitów odnawialnych. W przypadku kredytu hipotecznego pomocne może być także zwiększenie wkładu własnego albo wydłużenie okresu spłaty, co obniża wysokość miesięcznej raty analizowanej przez bank.

Zwiększenie swojej wiarygodności kredytowej w oczach instytucji bankowych może zająć kilka miesięcy, a przy istniejących zaległościach nawet kilka lat. Negatywnie działa także składanie wielu wniosków kredytowych w krótkim czasie, ponieważ każde takie zapytanie może być widoczne w historii BIK. Dlatego przed ubieganiem się o finansowanie warto najpierw uporządkować inne zobowiązania i dopiero później składać właściwy wniosek kredytowy.

Najczęściej zadawane pytania