Ile komornik może zabrać z 13. pensji?

Gdy egzekucja komornicza dotyczy wynagrodzenia, wiele osób zastanawia się, czy dotyczy również 13. pensji. Brak znajomości zasad, według których zajmowane są środki pieniężne i poszczególne elementy majątku, budzi sporo obaw i wątpliwości. W dalszej części wpisu sprawdzimy, ile komornik może zabrać z 13. pensji i na jakich zasadach. 

Czy 13. pensja przysługuje dłużnikowi?

Na samym początku należy odpowiedzieć wprost, że tzw. trzynastka przysługuje dłużnikowi na takich samych zasadach jak inne składniki wynagrodzenia. Sam fakt bycia dłużnikiem nic tutaj nie zmienia – nie wpływa ani na fakt wypłacania tej części wynagrodzenia, na jej wysokość, ani też na warunki przyznania. 

Z punktu widzenia prawa pracy, 13. pensja jest składnikiem wynagrodzenia za pracę. Niewypłacenie jej ze względu na to, że dana osoba jest zadłużona i ma komornika, byłoby naruszeniem obowiązujących przepisów. 

Czy 13. pensja podlega egzekucji komorniczej? 

Przy prowadzonej egzekucji komorniczej, 13. pensja jest traktowana jak wynagrodzenie za pracę, a więc podlega zajęciu komorniczemu w ramach już trwającej egzekucji z wynagrodzenia. Komornik może ją potraktować łącznie z innymi wpływami z tego tytułu i stosować do niej ogólne limity potrąceń i kwotę wolną od egzekucji obowiązujące w egzekucji z wynagrodzenia.

W praktyce oznacza to, że 13. pensja nie jest automatycznie wyłączona spod egzekucji i może zostać częściowo lub nawet w całości zajęta. Wszystko zależy od tego, czy łączna suma dochodów w miesiącu przekracza limity przewidziane w prawie egzekucyjnym. 

Ile komornik może zabrać z 13. pensji?

Tak jak wspomnieliśmy wyżej, 13. pensja traktowana jest tak samo, jak inne wpływy z tytuły wynagrodzenia. Komornik może więc zająć jedynie część 13. pensji po przekroczeniu kwoty wolnej od zajęcia. Pozostała, niezajęta kwota jest do dyspozycji dłużnika. 

Zgodnie z prawem, przy długach niealimentacyjnych, komornik musi pozostawić dłużnikowi równowartość płacy minimalnej. Obecnie minimalne wynagrodzenie wynosi 3605 zł netto. Komornik nie może zabrać tej kwoty ani z pensji zasadniczej, ani z 13. pensji, jeżeli łączna suma wpływów w danym miesiącu nie przekracza tej kwoty.

Gdy 13. pensja, bądź jej suma z zasadniczym wynagrodzeniem, jest wyższa niż 3605,85 zł netto, komornik może zajmować tylko nadwyżkę ponad tę kwotę. Co ważne, komornik może zająć maksymalnie do 50% nadwyżki powyżej 3605 zł.

Przykład: Jeżeli suma wynagrodzenia zasadniczego i 13. pensji wynosi 8 000 zł netto, to komornik może zająć jedynie 50% nadwyżki powyżej 3605 zł. Z racji tego, że nadwyżka wynosi 4395 zł, to komornik będzie mógł zająć jej połowę, czyli 2 197,50 zł.

13. pensja a długi alimentacyjne 

Zasady dotyczące zajęcia 13. pensji są zdecydowanie bardziej surowe, gdy mówimy o długach alimentacyjnych. Wówczas komornik może potrącić z łącznej kwoty (suma wynagrodzenia zasadniczego i 13. pensji) do 60% wynagrodzenia netto. W tym przypadku nie obowiązuje automatyczna ochrona minimalnej kwoty wolnej od zajęcia, jaką stosuje się przy innych rodzajach długów. 

Przykład: Jeżeli suma wynagrodzenia zasadniczego i 13. pensji wynosi 8 000 zł netto, to przy długach alimentacyjnych może zostać zajęta kwota aż 4 800 zł (60% wynagrodzenia netto). 

Co, jeśli komornik zajął zbyt dużą część 13. pensji?

Prawo przewiduje limity zajęcia wynagrodzenia, jednak w rzeczywistości zdarzają się sytuacje, gdzie zajęta została zbyt wysoka kwota. Najczęściej zdarza się to na skutek pomyłki, spowodowanej nieprawidłowym oznaczeniem środków, błędami proceduralnymi lub przeoczeniem. 

W pierwszej kolejności warto ustalić, na jakiej podstawie dokonano potrącenia. Jeżeli zajęcie nastąpiło u pracodawcy, to on odpowiada za prawidłowe zastosowanie limitów potrąceń i kwoty wolnej od zajęcia. W takiej sytuacji należy zwrócić się bezpośrednio do pracodawcy, aby wyjaśnić całe zajście. 

Co, jeśli błąd leży po stronie komornika?

Jeżeli potrącenia dokonał komornik poprzez zajęcie rachunku bankowego, możliwe jest, że nie uwzględniono ochrony przysługującej wynagrodzeniu za pracę. W takiej sytuacji dłużnik może złożyć do komornika wniosek o zwrot nienależnie zajętej kwoty. Konieczne będzie dołączenie dokumentów potwierdzających to, że środki pochodziły z 13. pensji lub wynagrodzenia zasadniczego. 

Gdy komornik nie uwzględni wniosku, kolejnym wartym rozważenia krokiem jest skarga na czynności komornika. Skarga może dotyczyć zarówno zbyt wysokiego potrącenia, jak i naruszenia przepisów o kwocie wolnej od zajęcia. Ważne jest, aby zareagować szybko, ponieważ na wniesienie skargi dłużnik ma 7 dni od daty dokonania nieprawidłowego zajęcia lub zawiadomienia o nim. 

Jak chronić środki przed zajęciem komorniczym? 

Aby skutecznie ochronić 13. pensję przed nieprawidłowym, nadmiernym zajęciem, należy zadbać o to, aby środki zostały wypłacone przez pracodawcę z uwzględnieniem odpowiednich potrąceń. Pracodawca nie może przekazać komornikowi więcej, niż pozwalają przepisy, więc w teorii ryzyko pomyłki staje się znacznie mniejsze. 

Jeżeli środki trafią na zajęte konto bankowe, ochrona bywa słabsza. Bank nie analizuje źródła pieniędzy, a jedynie wykonuje dyspozycję komornika. Z tego powodu należy monitorować na bieżąco swój rachunek, aby w razie czego szybko reagować. Zazwyczaj jeden wniosek do komornika lub pracodawcy wystarcza, aby skorygować nieprawidłowość bez kierowania sprawy do sądu.

Najczęściej zadawane pytania