PCC od pożyczki – kto i kiedy płaci podatek?

Planujesz pożyczyć komuś pieniądze lub otrzymałeś pożyczkę od kogoś prywatnie i zastanawiasz się, czy trzeba płacić podatek PCC? W dalszej części wpisu wyjaśnimy, kto płaci podatek, w jakim terminie składa się deklarację i kto może liczyć na zwolnienie z tego obowiązku. 

Czym jest PCC? Wyjaśnienie

PCC (podatek od czynności cywilnoprawnych) to podatek nakładany na określone czynności prawne, które nie są jednocześnie objęte podatkiem VAT. Obejmuje on m.in. umowy sprzedaży, darowizny, ustanowienie hipoteki, ale również umowy pożyczek prywatnych. 

W przypadku pożyczki obowiązek zapłaty PCC pojawia się dlatego, że dochodzi do przeniesienia środków pieniężnych z jednego podmiotu na drugi, z obowiązkiem ich zwrotu. Traktuje się to jako czynność, która potencjalnie generuje korzyść majątkową po stronie pożyczkobiorcy.

Kiedy powstaje obowiązek zapłaty PCC od pożyczki?

Obowiązek zapłaty PCC od pożyczki prywatnej powstaje z chwilą zawarcia umowy pożyczki (dotyczy to również umów w formie ustnej). Częstą pomyłką jest przekonanie, że obowiązek powstaje dopiero w momencie przekazania środków lub spłaty zobowiązania. 

Wątpliwości mogą budzić pożyczki wypłacane w częściach. Jeżeli umowa od początku przewiduje wypłatę środków w transzach, PCC nalicza się od całej kwoty pożyczki określonej w umowie. Obowiązek podatkowy również w takiej sytuacji powstaje w momencie zawarcia umowy. 

Kto płaci PCC od pożyczki – pożyczkobiorca czy pożyczkodawca?

Obowiązek zapłaty PCC od pożyczki zawsze spoczywa na pożyczkobiorcy. Strona otrzymująca środki składa deklarację PCC-3 i wpłaca należny podatek do właściwego urzędu skarbowego. 

W tym miejscu należy wyraźnie zaznaczyć, że ustalenia między stronami nie wpływają na to, kto ma obowiązek zapłaty podatku. Nawet jeśli w umowie pożyczki strony postanowią, że koszt podatku poniesie pożyczkodawca, to urząd skarbowy i tak będzie dochodził zapłaty PCC od pożyczkobiorcy.

Co, jeśli jedną pożyczkę zaciągnęło kilka osób?

Może zdarzyć się, że pożyczka jest zaciągana jednocześnie przez więcej niż jedną osobę, np. gdy małżonkowie lub wspólnicy decydują się na zobowiązanie. Jak wygląda wtedy kwestia podatku? W takich sytuacjach wszyscy pożyczkobiorcy odpowiadają solidarnie za zapłatę PCC.

Urząd skarbowy może żądać zapłaty całej kwoty PCC od dowolnego z pożyczkobiorców, niezależnie od tego, w jakiej części faktycznie korzystał z pożyczonych środków. Warto o tym pamiętać, aby uniknąć ewentualnych sporów i nieporozumień. 

Jak i kiedy złożyć deklarację PCC-3?

Deklarację PCC-3 należy złożyć w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, czyli od dnia zawarcia umowy pożyczki prywatnej. Deklarację składa się do urzędu skarbowego właściwego według miejsca zamieszkania lub siedziby pożyczkobiorcy.

Istnieją dwa sposoby na złożenie deklaracji PCC-3:

• elektronicznie – korzystając z internetu, można złożyć deklarację przez e-Urząd Skarbowy lub platformę ePUAP. 
• papierowo – pobrany formularz należy wypełnić i wydrukować, a następnie złożyć na nim własnoręczny podpis. Całość składa się w okienku podawczym we właściwym urzędzie skarbowym.

Ile wynosi stawka PCC od pożyczki?

Stawka podatku PCC od umowy pożyczki wynosi 0,5% podstawy opodatkowania. Podstawę stanowi w tym przypadku kwota pożyczonych pieniędzy wskazana w umowie. 

Przykład: Jeżeli kwota finansowania pożyczki wynosi 20 000 zł, to wysokość należnego PCC będzie równa 100 zł. 

Brak zapłacenia należnego podatku może skutkować stawką sankcyjną, wynoszącą aż 20% podstawy opodatkowania. 

Kto może liczyć na zwolnienie z PCC od pożyczki?

Zwolnienie z PCC od pożyczki przysługuje, gdy umowa zawierana jest między członkami najbliższej rodziny (I grupa podatkowa) i nie przekracza 36 120 zł w ciągu 5 lat (od jednej osoby). Do I grupy podatkowej należą zstępni, wstępni, rodzeństwo, pasierb, zięć, synowa, ojczym, macocha i teściowie. 

Aby podobna pożyczka, ale przekraczająca 36 120 zł, była zwolniona z PCC, należy złożyć deklarację PCC-3 w terminie 14 dni oraz udokumentować otrzymanie pieniędzy przelewem na rachunek bankowy lub przekazem pocztowym. 

Pożyczki prywatne zawierane między osobami spoza I grupy podatkowej są zwolnione z PCC, jeżeli ich kwota nie przekracza 1 000 zł. 

Uwaga: Zwolnienie z PCC nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia pożyczki do urzędu skarbowego. Brak dopełnienia obowiązku informacyjnego może skutkować brakiem możliwości skorzystania ze zwolnienia, a nawet naliczeniem stawki sankcyjnej. 

Najczęściej zadawane pytania

Źródła:

• https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/podatek-od-czynnosci-cywilnoprawnych-16885482/art-9